การบริหารความเสี่ยง เรื่อง การจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการใช้งานระบบสารสนเทศและเครือข่าย ตามแนวคิดเลียนแบบอริยสัจสี่

การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่องการบริหารความเสี่ยงเมื่อวันที่ 2-3 กุมภาพันธ์ 2555 ที่ผ่านมา ซึ่งอาจารย์ผู้สอน ได้ให้แนวทางในการบริหารความเสี่ยงทั้งแนวความคิดและฝึกปฏิบัติจริงเป็นลำดับขั้นตอนที่ชัดเจน พวกเราได้ทำตามเอกสารประกอบการฝึกอบรมพร้อมๆ กับที่อาจารย์ผู้สอนได้กำกับดูแลทุกขั้นตอน และช่วงสุดท้ายอาจารย์สรุปว่า แนวความคิดการบริหารความเสี่ยง มาตราการการแก้ไขความเสี่ยงทั้งหมด ที่อาจารย์สอนมาในสองวันนี้ ขอให้พวกเรานึกถึง แนวคิดแบบอริยสัจ 4 ซึ่ง มี ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค  เรามาทำความรู้จักกับแนวความคิดนี้กันว่า พระพุทธเจ้าให้แนวคิดนี้ในการแก้ปัญหาใดๆ และสามารถนำแนวคิดนี้มาจัดการกับการบริหารความเสี่ยงได้อย่างไร?

อริยสัจ 4 เป็นหลักธรรมที่สำคัญที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ จำแนกการพิจารณาได้เป็น

1. อริยสัจ 4 ในส่วนที่เป็นเนื้อหา ซึ่งเป็นเรื่องความจริงที่เกี่ยวข้องกับชีวิตของคนทุกคน (พระราชวรมุนี 2528 : 113)  สรุปเป็นแผนภูมิเชิงเหตุ – ผล  2 คู่ได้ดังนี้

แนวคิดเลียนแบบอริยสััจสี่

 2. อริยสัจ 4 ในส่วนที่เป็นกระบวนการคิด เป็นวิธีการแห่งปัญญา ซึ่งดำเนินการแก้ไขปัญหาตามระบบแห่งเหตุผล เป็นระบบวิธีแบบอย่าง วิธีการแก้ปัญหาใดๆ ก็ตาม จะมีคุณค่าและสมเหตุผลจะต้องดำเนินไปในแนวเดียวกันเช่นนี้ (พระราชวรมุนี 2528 : 112 – 113) สรุปเป็นแผนภูมิได้ดังนี้

แนวคิดการบริหารความเสี่ยงโดยยึดหลักแนวคิดเลียนแบบอริยสัจ 4

ตอนที่  ระบุความเสี่ยง ปัญหาภายใน/ภายนอก และสาเหตุของการเกิดปัญหา (ความทุกข์ และ สมุทัย)

ใช้ทักษะการคิดวิเคราะห์ ด้วยเหตุและผล

ตัวอย่าง การบริหารความเสี่ยงของฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศห้องสมุด

สนับสนุน รองรับจุดประสงค์การบริหารงานของสำนักหอสมุดกลาง
ยุทธศาสตร์ที่ 2 การยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา
เป้าประสงค์ ส่งเสริม สนับสนุนการบริการทางวิชาการและการวิจัย เพื่อให้ผู้รับบริการได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพมาตรฐานเป็นที่ยอมรับในภูมิภาค
กลยุทธ์  1. พัฒนาคู่มือและแนวทางการปฏิบัติงานที่ทันสมัยและเหมาะสม  2. มีระบบบริหารงานและการบริการตามมาตรฐาน

โครงการ จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการใช้งานระบบสารสนเทศและเครือข่ายสำนักหอสมุดกลาง

แผนภาพที่ 1 ขั้นตอนการดำเนินงานหลักและวัตถุประสงค์ของขั้นตอนหลัก                    มร.คส 1

วัตถุประสงค์  เพื่อให้ผู้บริหารนำข้อเสนอไปใช้กำหนดนโยบายการใช้งานระบบสารสนเทศและเครือข่ายสำนักหอสมุดกลางได้อย่างชัดเจน

แผนภาพที่ 2 การการระบุความเสี่ยงและปัจจัยเสี่ยง                                                      มร.คส 2
ความเสี่ยง
ระบบสารสนเทศและเครือข่ายคอมพิวเตอร์ล่ม, บุคลากรขาดความเชี่ยวชาญในการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายฯ

ตาราง Matrix การประเมินความเสี่ยง 4 ความเสี่ยง เพื่อจัดลำดับความเสี่ยงจากแผนภาพที่ 1 และ 2  เป็นขั้นตอนการคลี่กระบวนงานแต่ละขั้นตอนตั้งแต่ต้นจนจบ วิเคราะห์และกำหนดกระบวนการ/กิจกรรมรองรับวัตถุประสงค์ของกระบวนการบริหารความเสี่ยงนี้   กำหนดวัตถุประสงค์(กระบวนการ/กิจกรรม) แล้วระบุความเสี่ยงในขั้นตอนนั้นๆ ที่จะทำให้วัตถุประสงค์ไม่สำเร็จ  วิเคราะห์จากปัจจัย/สาเหตุที่ทำให้เกิดความเสี่ยง ประเมินความเสี่ยงหลัก ความเสี่ยงรองด้วยตาราง Matrix

ความเสี่ยงที่ 2 โอกาสเกิดมาก ผลกระทบความเสี่ยงน้อย    ระดับความเสี่ยง สูง ลำดับที่  1จากตาราง Matrix ข้างบน อ่านค่าตาราง ดังนี้

ความเสี่ยงที่ 1 โอกาสเกิดปานกลาง ผลกระทบความเสี่ยงน้อย  ระดับความเสี่ยง ปานกลาง ลำดับที่ 4

ความเสี่ยงที่ 3 โอกาสเกิดน้อย ผลกระทบความเสี่ยงสูง      ระดับความเสี่ยง สูง ลำดับที่  2

ความเสี่ยงที่ 4 โอกาสเกิดน้อย ผลกระทบความเสี่ยงสูง      ระดับความเสี่ยง สูง  ลำดับที่  3
สรุปว่า* ความเสี่ยงที่ 2 เป็นความเสี่ยงหลักที่ต้องเร่งหามาตรการแก้ไข ความเสี่ยงที่ 3 และ 4 รองลงมา และความเสี่ยงที่ 1 เป็นความเสี่ยงลำดับสุดท้าย

ตอนที่  2   วิธีกำจัดสาเหตุของความเสี่ยงเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์                

จากแผนภาพตอนที่ 2  เราต้องระบุมาตราการลดความความเสี่ยงหลัก และรองลงมา เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ ในที่นี้มาตรการลดความเสี่ยงหลัก เรื่อง ขาดการรวบรวมข้อมูลทางด้านนโยบายการใช้งานระบบสารสนเทศและเครือข่าย  คือ ขอความร่วมมือกับหน่วยงาน และผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบาย เช่น สภาพัฒน์ แล้วนำกระบวนการทั้งหมดไปสรุปใน จากตารางข้างล่างแผนการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน ดังเอกสาร Work Shop ของฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศห้องสมุด

*       หมายเหตุ การประเมินความเสี่ยงหลักหรือรองใดๆ ให้ยึดหลักการประเมินขององค์กร ไม่จำเป็นต้องเหมือนที่อาจารย์ให้มาทั้งหมดก็ได้ ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมขององค์กร ว่าสมควรจะพิจารณาความเสี่ยงไหนเป็นความเสี่ยงหลัก หรือความเสี่ยงรอง

บรรณานุกรม

คู่มือบริหารความเสี่ยง. (2-3 กุมภาพันธ์ 2555). คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง

การพัฒนากระบวนการคิดรูปแบบต่าง ๆ. สืบค้นเมื่อ 6 กุมภาพันธ์ 2555.จาก http://math1.snru.ac.th/

พระราชวรมุนี. (2528) พุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 7 สำนักพิมพ์สุภาพใจ.

แผนการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน( มร.คส.6) เรื่อง จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการใช้งานระบบสารสนเทศ และเครือข่ายคอมพิวเตอร์.สำนักหอสมุดกลาง Work Shop ประกอบการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง บริหารความเสี่ยของสำนักหอสมุดกลาง. (2-3 กุมภาพันธ์ 2555).